Greziako Literatura 01

SARRERA:

1-Zer da literatura greziarra?

2-informazio inportantea

3-Odisea eta pertsonaiak

4-Iliada eta pertsonaiak

ZER DA LITERATURA GREZIARRA?

• Literatura greziarra Greziaren eta eragineko area geografikoen egile autoktonoek idatzitako hura da; bere dialektoetan osatutako asko. Hedatzen da jatorri horretako idazleetako edo horretako periodo guztietan zehar orduan. Literatura greziarra 300 K.a. aurrekoa da.

INFORMAZIO INPORTANTEA:

•Bai Ilíada-k bai Odiseak VIII mendean bizi izan ahal izan zela estimatzen duena eransten diote olerkari berari, Homerori, gehienetan K.a., Jonian (gaur Turkiako eskualdea). Hala ere, eztabaidatzen ditu bere egiletasuna, eta barne Homeroren, baita ere pertsona berak bi lanak osa ditzala aukeraren existentzia bera. Eztabaida hauek antzinate grekolatindarreko dira eta garai modernoan zehar jarraitu dute. XX mendean ez du eztabaida hori itxi, baina datazio komunenak|ohikoenak VIII mendea igortzen du K.a.

ODISEA:

• Greziar epopeia da, k.a. VIII-IX. mendeen inguruan idatzi zena, garai arkaikoan. Betidanik Homerok idatzitakotzat hartu izan da, baina badira, Iliada eta Odisea-n agertzen diren zenbait pasarte direla eta, idazle berarenak ez direla diotenak ere. 12.110 bertso ditu, hexametrotan onduak, eta 24 kantutan banatuak.

ODISEAREN PERTSONAIAK:

Odiseo:  Antzinako Greziako mitologiako heroia da, Homeroren  Iliada eta Odisea kondairetako protagonista. Itakako errege zen, Greziako mendebaldean dagoen uharte batekoa, alegia.

Penelope: Odiseako pertsonaia bat da, Homerori ematen zaizkion bi olerki epiko handietako bat (bestea Iliada). Penelope, istorio honetako pertsonaia nagusi den Odiseo edo Ulises, Itakako erregearen emaztea da.

Zirtze: Eeako irlan bizi zen jainkosa eta sorgin bat zen. Bere gurasoak Helios, Eguzkiaren titan aurreolinpikoa, eta Perseis ozeanidea ziren. Bere neba-arrebak Eetes eta Pasifae ziren.

Telemako: Odiseoren eta Peneloperen semea zen, eta Homeroren Odiseako pertsonaia bat.

Polifemo: Ziklopeetan ospetsuena da, Poseidonen eta Toosa ninfaren semea. Erraldoi bizardun gisa irudikatzen da, kopetan begi bakarra eta belarri puntazorrotzak dituela.

ILIADA:

Greziar epopeia da, K.a. IX. mende inguruan idatzia. Betidanik Homerok idatzia dela uste izan bada ere, teoria asko dira Iliada-ren egileari buruz. Dena dela, mendeetan zehar ahoz aho gordetako kontakizuna izan zen, Homerok jaso zuena; Homeroren garaiaren aurreko esapide eta hitz ugari daudenez, teoria hori onartua izan da.

ILIADAREN PERTSOIANAK:

Akiles: Troiako gerran aritutako heroia izan zen, Homeroren Iliadako pertsonai nagusia.

Hektor: Seme nagusia zen, aita Priamo Troiako errege eta ama Hekuba Troiako erregina zirela, eta Andromakaren senarra, Paris eta Kasandraren anaia. Homerok idatzitako Iliadan, Troiako gerra kontatzen duena, Hektor Troiako gerlaririk hoberena dela kontatzen du.

Agamemnon:  Argosko eta Mizenasko elezaharretako erregea zen, Atreoren semea eta Menelaoren anaia. Iliadan, grekoen buruzagi ageri da, akaziar tropak gidatzen ditu.

Paris: Alexandro ere deitua, gizonak babesten dituena, mitologia grekoan printze troiatarra izan zen, Priamo eta Hekubaren seme gazteena.

Patroklo: Troiako gerrako heroia, Menezioren semea eta Akilesen laguna. Akilesek bere armak utzi zizkion Troiako gerran borrokatzeko; Patroklo Troiako harresietaraino iritsi zenean Hektorrek hil zuen eta Akilesen armak kendu zizkion.

Bideo (pribatua)